Οι διαδικασίες και οι προϋποθέσεις που προβλέπονται από το Σύνταγμα και τον πρόσφατο εφαρμοστικό νόμο για τη διενέργεια του δημοψηφίσματος.
Δύο ειδών είναι τα δημοψηφίσματα που προβλέπονται από το Σύνταγμα και από τον πρόσφατο εφαρμοστικό νόμο.
Το πρώτο αφορά "κρίσιμα εθνικά θέματα" και για να γίνει, απαιτείται απόφαση του υπουργικού συμβουλίου, η οποία στη συνέχεια κατατίθεται στην Βουλή, όπου και απαιτείται απλή πλειοψηφία 151 ψήφων για το αν το θέμα θα πάει σε δημοψήφισμα.
Η δεύτερη περίπτωση δημοψηφίσματος αφορά τα ψηφισμένα νομοσχέδια, τα οποία, όμως, δεν έχουν δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Σε αυτή την περίπτωση για να διεξαχθεί δημοψήφισμα απαιτείται να εγκριθεί η πρόταση από αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών.
Στην πρώτη περίπτωση, για να θεωρηθεί έγκυρο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για κρίσιμο εθνικό θέμα, η προσέλευση των ψηφοφόρων θα πρέπει να ανέλθει τουλάχιστον στο 40%.
Στην δεύτερη περίπτωση δημοψηφίσματος για ψηφισμένα νομοσχέδια η προσέλευση στην κάλπη πρέπει να ανέλθει τουλάχιστον στο 50% του εκλογικού σώματος.
Οι διαδικασίες προκήρυξης και διενέργειας δημοψηφισμάτων καθορίζονται από το Άρθρο 44 του Συντάγματος, όπως αυτό αναθεωρήθηκε με το Ψήφισμα της 27 Μαΐου 2008 από την Η' Αναθεωρητική Bουλή των Ελλήνων.
'Αρθρο 44: Πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, δημοψηφίσματα, διαγγέλματα
Σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί, ύστερα από πρόταση του Yπουργικού Συμβουλίου, να εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου.
Oι πράξεις αυτές υποβάλλονται στη Bουλή για κύρωση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 72 παράγραφος 1, μέσα σε σαράντα ημέρες από την έκδοσή τους ή μέσα σε σαράντα ημέρες από τη σύγκληση της Bουλής σε σύνοδο. Aν δεν υποβληθούν στη Bουλή μέσα στις προαναφερόμενες προθεσμίες ή αν δεν εγκριθούν από αυτή μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή τους, παύουν να ισχύουν στο εξής.
O Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει με διάταγμα δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, που λαμβάνεται με πρόταση του Yπουργικού Συμβουλίου.
Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου και όπως ορίζουν ο Kανονισμός της Bουλής και νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής.
Δεν εισάγονται κατά την ίδια περίοδο της Bουλής περισσότερες από δύο προτάσεις δημοψηφίσματος για νομοσχέδιο. Aν νομοσχέδιο υπερψηφιστεί, η προθεσμία του άρθρου 42 παράγραφος 1 αρχίζει από τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος.
O Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε εντελώς εξαιρετικές περιστάσεις μπορεί να απευθύνει προς το Λαό διαγγέλματα, μετά από σύμφωνη γνώμη του Προέδρου της Kυβέρνησης. Tα διαγγέλματα προσυπογράφονται από τον Πρωθυπουργό και δημοσιεύονται στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως.
ΨΗΦΟΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ
Εκλογές λίγο πριν τα Χριστούγεννα θα έχουμε στην περίπτωση που η κυβέρνηση δεν καταφέρει να πάρει τουλάχιστον 150 + 1 θετικές ψήφους στην ψηφοφορία που θα γίνει τα μεσάνυχτα της ερχόμενης Παρασκευής.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους αυτοματισμούς του Συντάγματος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει στην διάθεσή του έως εννέα μέρες προκειμένου να διαπιστώσει, μέσω διερευνητικών εντολών προς τα τρία κόμματα με τις περισσότερες κοινοβουλευτικές έδρες, εάν υπάρχει δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης ευρείας κοινοβουλευτικής αποδοχής. Στην περίπτωση που οι διερευνητικές αποτύχουν τότε προκηρύσσει εκλογές οι οποίες θα διεξαχθούν μετά από 30 ημέρες.
Αναλυτικά, στο υποθετικό σενάριο που η κυβέρνηση του κ. Γιώργου Παπανδρέου χάσει την εμπιστοσύνη της Βουλής τότε άμεσα ο κ. Κάρολος Παπούλιας την απαλλάσσει από τα καθήκοντά της και ταυτόχρονα θα παράσχει στον σημερινό πρωθυπουργό διερευνητική εντολή για να διακριβωθεί η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας που θα απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Αν δεν διαπιστωθεί αυτή η δυνατότητα τότε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα δώσει διερευνητική εντολή στον κ. Αντώνη Σαμαρά και αν δεν τελεσφορήσει και αυτή τότε σχετική εντολή θα δοθεί και στην κυρία Αλέκα Παπαρήγα. Να σημειωθεί ότι κάθε διερευνητική εντολή ισχύει για τρεις ημέρες.
Στην περίπτωση που καμιά από τις τρεις εντολές δεν τελεσφορήσουν, τότε ο κ. Παπούλιας θα καλέσει όλους τους πολιτικούς αρχηγούς και αν επιβεβαιωθεί η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής, θα επιδιώξει σχηματισμό κυβέρνησης από όλα τα κόμματα της Βουλής για τη διενέργεια εκλογών και σε περίπτωση αποτυχίας θα αναθέσει στον πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου το σχηματισμό προσωρινής κυβέρνησης για να πάει την χώρα έως τις εκλογές και παράλληλα θα διαλύσει την Βουλή. Οι εκλογές θα διεξαχθούν τριάντα ημέρες μετά την διάλυση του κοινοβουλίου.
