Το νομικό «αγκάθι» που προέκυψε, αφορά το κατά πόσον είναι σύμφωνη ή αντίθετη προς το κοινοτικό δίκαιο η ελληνική ρύθμιση που δίνει «τον τελευταίο λόγο» στον υπουργό Εργασίας για να επιτρέψει ή όχι τις ομαδικές απολύσεις (και πόσες) εφόσον η διαβούλευση μεταξύ εργοδότη και εργαζομένων οδηγηθεί σε αδιέξοδο.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε να παραπέμψει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΔΕΕ) το ζήτημα αυτό, διατυπώνοντας προδικαστικά ερωτήματα για τις ομαδικές απολύσεις και συσχετίζοντας το νομοθετικό μας πλαίσιο (που είναι προστατευτικότερο για τους εργαζομένους σε σύγκριση με την κοινοτική οδηγία) με τη μεγάλη οικονομική κρίση και ανεργία.

Την υπόθεση έφερε στο ΣτΕ η ΑΓΕΤ Ηρακλής (ανήκει στον πολυεθνικό όμιλο Lafarge γαλλικών συμφερόντων) ζητώντας να ακυρωθεί η απόφαση του υπουργού Εργασίας που αρνήθηκε προ 2ετίας να εγκρίνει τις ομαδικές απολύσεις εν όψει «λουκέτου» στο εργοστάσιο τσιμέντων Χαλκίδας.

Η ΑΓΕΤ υποστηρίζει ότι η ελληνική νομοθεσία (Ν. 1387/83) παραβιάζει την κοινοτική οδηγία 98/59/ΕΚ και τη Συνθήκη Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΣΛΕΕ) γιατί επιτρέπει στον υπουργό να εγκρίνει ή να απορρίπτει ομαδικές απολύσεις, λαμβάνοντας υπόψη του τις συνθήκες της αγοράς εργασίας, την κατάσταση της επιχείρησης και το συμφέρον της εθνικής οικονομίας. Παράλληλα θέτει ζήτημα παραβίασης της ελευθερίας εγκατάστασης και κυκλοφορίας κεφαλαίων στην ΕΕ.

Το Δ' Τμήμα ΣτΕ με μείζονα σύνθεση παρέπεμψε το θέμα στο ΔΕΕ -στο Λουξεμβούργο- για οριστική επίλυση, εκτιμώντας κατ' αρχήν ότι η ελληνική ρύθμιση για παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας μπορεί να βρει στήριγμα σε διάταξη της οδηγίας που επιτρέπει στα κράτη-μέλη να θεσπίσουν και ευνοϊκότερες για τους εργαζομένους διατάξεις.

Μάλιστα, σε περίπτωση που το ΔΕΕ αποκρούσει την ελληνική ρύθμιση, το ΣτΕ καλεί το «Ευρωδικαστήριο» να απαντήσει εάν το νομοθετικό μας πλαίσιο είναι συμβατό με το κοινοτικό δίκαιο, εφόσον συντρέχουν σοβαροί κοινωνικοί λόγοι, όπως η οξεία οικονομική κρίση και η ιδιαίτερα αυξημένη ανεργία.

Στη δικαστική απόφαση (1254/15) επισημαίνεται ότι το θέμα πρέπει να λυθεί από το ΔΕΕ, αφού υπάρχουν αμφιβολίες και μπορεί να υποστηριχθεί και η αντίθετη άποψη, ότι δεν συμβαδίζει με το κοινοτικό δίκαιο η δυνατότητα του υπουργού να «μπλοκάρει» τις ομαδικές απολύσεις, συνεκτιμώντας και κριτήρια εξωγενή προς την οικονομική κατάσταση της επιχείρησης, όπως οι συνθήκες της αγοράς εργασίας και το συμφέρον της εθνικής οικονομίας.

Κι αυτό γιατί μια τέτοια έγκριση μπορεί να οδηγήσει σε αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών σχετικά με τις ομαδικές απολύσεις, σε υποκατάσταση της διαβούλευσης, σε δυσανάλογο περιορισμό της ελευθερίας του εργοδότη για λόγους γενικού συμφέροντος, ενώ μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά και περιοριστικά στην ελευθερία εγκατάστασης και κίνησης κεφαλαίων, ιδίως για επενδυτές από άλλα κράτη-μέλη.

Το ΣτΕ επισημαίνει, όμως, ότι το νομοθετικό πλαίσιο μπορεί να θεωρηθεί συμβατό με το κοινοτικό δίκαιο, αφού ο έλεγχος του υπουργού δικαιολογούνται από την ανάγκη αντιμετώπισης σοβαρών κοινωνικών συνθηκών, όταν υπάρχει μεγάλη οικονομική κρίση και ανεργία.