Ενα από τα μεγαλύτερα πολιτικά κεφάλαια του 20ού αιώνα έκλεισε χθες, έχοντας ωστόσο αφήσει πίσω του μια «σιδηρά» κληρονομιά που παραμένει κραταιή (στη διεθνή δημοσιονομική κονίστρα) και ένα ηγετικό στίγμα που εξακολουθεί να αποτελεί πρότυπο προς μίμηση για πολλούς ηγέτες, όχι μόνο εντός αλλά και εκτός των βρετανικών συνόρων.

Η βαρόνη Μάργκαρετ Θάτσερ, η «σιδηρά κυρία» της βρετανικής πολιτικής, απεβίωσε χθες σε ηλικία 87 ετών στο ξενοδοχείο Ritz του κεντρικού Λονδίνου, όπου διέμενε κλινήρης τους τελευταίους μήνες.

Για τους Βρετανούς, η Θάτσερ σημαίνει πολλά: είναι η πρώτη και μοναδική γυναίκα πρωθυπουργός στα χρονικά, η ηγέτιδα που κατατρόπωσε τους «Αργεντινούς εισβολείς» κρατώντας τα νησιά Φόκλαντ υπό βρετανική κυριαρχία, η πολιτικός που κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή επιλέγοντας την οδό της άμεσης αντιπαράθεσης (γεγονός που έμελλε να προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και εντός του συντηρητικού κόμματος), αλλά και η πολιτικός που μεταμόρφωσε ριζοσπαστικά την οικονομία της Βρετανίας οδηγώντας τη σε φιλελεύθερες ατραπούς.

Σπίτι είναι το μέρος στο οποίο επιστρέφει κανείς όταν δεν έχει κάτι καλύτερο να κάνει, ήταν το σχόλιό της για τη ζωή μετά την πολιτική (1991)

Για την υπόλοιπη υφήλιο, η Θάτσερ είναι: η ευρωσκεπτικίστρια που ουδέποτε είδε θετικά την ευρωπαϊκή ενοποίηση, η ιεροκήρυκας του νεοφιλελευθερισμού, αλλά και η πρωταγωνίστρια του Ψυχρού Πολέμου που διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην πτώση της ΕΣΣΔ.

Τα σχεδόν 12 έτη που έμεινε στο τιμόνι του Ηνωμένου Βασιλείου (1979-1990), η Μάργκαρετ Θάτσερ διαμόρφωσε τη δική της πολιτική σχολή (θατσερισμός) και ένα χαρακτηριστικά δικό της, ιδιαιτέρως επιθετικό, στυλ διακυβέρνησης, ένα στυλ που έμελλε να της εξασφαλίσει πολλούς φίλους αλλά ακόμη περισσότερους εχθρούς.

Μόνη γυναίκα σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο, η Θάτσερ «αναμετρήθηκε» με τους ισχυρότερους άνδρες του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα βγαίνοντας τις περισσότερες φορές νικήτρια. Ειδικά στον χώρο της οικονομίας, η Θάτσερ έχει μείνει στην Ιστορία ως η πολιτικός που μαζί με τον Αμερικανό πρόεδρο Ρόναλντ Ρίγκαν φιλελευθεροποίησε τις αγορές. Ιδιωτικοποιήσεις, περιορισμός του κρατικού παρεμβατισμού στην οικονομία, απορρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα, προώθηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, αντιπληθωριστικές εμμονές, σύγκρουση με τα συνδικάτα, περικοπές στις δημόσιες δαπάνες: όλα αυτά (τα τόσο επίκαιρα σήμερα) αποτελούν επί της ουσίας βασικές πτυχές της θατσερικής πρωθυπουργίας και κληρονομιά της «Σιδηράς Κυρίας».

Συγκρουσιακή...
Τι είπε

Για τη συναίνεση
«Δεν είμαι πολιτικός της συναίνεσης αλλά της πειθούς. Λατρεύω την αντιπαράθεση. Δεν με ενοχλεί οι υπουργοί να μιλούν πολύ, αρκεί να κάνουν αυτό που λέω» (1980).

Με τον Γκορμπατσόφ

Για την Ευρώπη
«Θέλω τα λεφτά μου πίσω», αναφερόμενη στις βρετανικές εισφορές στον κοινοτικό προϋπολογισμό το 1980.

Για τις γυναίκες
«Κάθε γυναίκα που αντιλαμβάνεται τα προβλήματα στη συντήρηση ενός νοικοκυριού, βρίσκεται πιο κοντά στο να καταλάβει και τα προβλήματα στη διακυβέρνηση μιας χώρας» (1979).

Για τον κομμουνισμό
«Καλώς ήρθατε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Θέλω η σχέση μας να ξεκινήσει καλά και για να βεβαιωθώ πως δεν θα υπάρξουν παρεξηγήσεις μεταξύ μας σας ξεκαθαρίζω πως μισώ τον κομμουνισμό», είπε προς τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ το 1984.

Η σημαία του Ηνωμένου Βασιλείου κυματίζει μεσίστια στη Ντάουνινγκ Στριτ. Εχθροί αλλά και φίλοι, εντός αλλά και εκτός των βρετανικών συνόρων, έσπευσαν να μιλήσουν με τα καλύτερα λόγια για τη «Σιδηρά Κυρία», η αποφασιστικότητα της οποίας αποτελεί αξιομνημόνευτη παρακαταθήκη. Μάλιστα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που αφήνουν να εννοηθεί πως μια τέτοια αποφασιστικότητα είναι που λείπει σήμερα από πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες.

Πολιτικός απόγονος της Θάτσερ, ο Βρετανός πρωθυπουργός, Ντέιβιντ Κάμερον, διέκοψε την ευρωπαϊκή του περιοδεία και επέστρεψε στο Λονδίνο. Να σημειωθεί πως έπειτα από απαίτηση της οικογένειας της Θάτσερ, η κηδεία της θα γίνει στον Καθεδρικό του Αγίου Παύλου με στρατιωτικές τιμές αρχηγού κράτους αλλά όχι δημοσία δαπάνη, ενώ μετά την επιμνημόσυνη τελετή θα ακολουθήσει ιδιωτική τελετή καύσης.

Ψυχρός Πόλεμος
«Με τον θάνατο της βαρόνης Μάργκαρετ Θάτσερ, ο κόσμος χάνει έναν από τους μεγάλους υπερμάχους της ελευθερίας και οι ΗΠΑ χάνουν μια αληθινή φίλη», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, υπενθυμίζοντας σε όλους τη στενότατη σχέση συνεργασίας που είχε η Θάτσερ με τον Ρίγκαν τη δύσκολη περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Το εγκώμιο της Θάτσερ έσπευσε να πλέξει και μια άλλη, επίσης «σιδηρά» πολιτικός, η καγκελάριος της Γερμανίας Α. Μέρκελ, η οποία χαρακτήρισε τη Βρετανίδα «εξαιρετική ηγέτιδα της εποχής μας». Από την πλευρά του, και ο Γάλλος πρόεδρος, Φρ. Ολάντ, απέτισε φόρο τιμής επιλέγοντας ωστόσο να σταθεί σε πτυχές όπως «η ειλικρίνεια και η εντιμότητα» της συντηρητικής Βρετανίδας.

Σε συγκρατημένο πνεύμα, ο πρόεδρος της Κομισιόν, Μπαρόζο μίλησε για μια «προσεκτική παίκτρια, που θα θυμόμαστε τόσο για τις συνεισφορές όσο και για τις επιφυλάξεις της απέναντι στην Ευρώπη».

Πιο ενθουσιώδης, ο Ισπανός πρωθυπουργός Ραχόι φρόντισε να χαιρετίσει «τη σθεναρή αποφασιστικότητα που έδειχνε η Θάτσερ στον τομέα των μεταρρυθμίσεων», ενώ με τα καλύτερα λόγια μίλησαν και παλαιοί της φίλοι όπως οι Γκορμπατσόφ και Κίσινγκερ. Κι όλα αυτά για μια γυναίκα (κόρη μανάβη), η οποία μεγάλωσε σε μια φτωχική κατοικία χωρίς παροχή νερού και τουαλέτα.