Επίλογος των θεμάτων του προγράμματος Ψυχοεκπαίδευσης Οικογενειών του Κ.Η. "4 Εποχές" του ΨΝΠΟ, ήταν η Διασύνδεση οικογένειας με τις δομές του δικτύου παροχής υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, ενημέρωση για σωστή χρήση των υπηρεσιών της Κοινότητας για συνταξιοδοτικά, ασφαλιστικά και οικονομικά θέματα όπου παρουσίασε και ανέλυσε η Επισκέπτρια Υγείας κα Υφαντή Ευαγγελία.

Η σημασία της Ψυχικής Υγείας, η αλληλεξάρτηση της με τη σωματική υγεία και επιβάρυνση που προκαλούν οι ψυχικές διαταραχές σε προσωπικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο, αποκτά αυξανόμενη αναγνώριση, τόσο από τους υπεθύνους για τη διαμόρφωση πολιτικής, όσο και από το ευρύ κοινό.

Με την έκθεση του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας με θέμα την Ψυχική Υγεία έκανε την έναρξη της εισήγησή της η κα Υφαντή.

Γνωρίζουμε, είπε, ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας αποκτούν μια διαρκώς αυξανόμενη σημασία, αφ' ενός γιατί παρουσιάζουν μια ραγδαία άνοδο και αφ' ετέρου γιατί τα προβλήματα αυτού συνδέονται με ένα υψηλό φορτίο, όχι μόνο συναισθηματικό, αλλά και οικονομικό και κοινωνικό, που μεταφέρεται στους ίδιους στους ασθενείς, στις οικογένειές τους και στην ευρύτερη κοινωνία.

Για χρόνια, όσο υπήρχαν τα μεγάλα Ψυχιατρεία - Άσυλα, ένα μεγάλο ποσοστό των οικογενειών ΔΕΝ διατηρούσαν καμία επαφή με συγγενείς ασθενείς τους, δεν έδειχναν σημαντικό ενδιαφέρον, για κάποιους μάλιστα, αυτοί οι άνθρωποι "δεν υπήρχαν".

Στίγμα οικογενειών - Κοινωνίας

Τα Ψυχιατρικά άσυλα, συνήθως ήταν εγκατεστημένα μακριά από τις πόλεις.

Με τη Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση, σημειώθηκαν αλλαγές, που έχουν ως αποτέλεσμα την προσπάθεια βαθμιαίας μετάβασης από την Ψυχιατρική ασύλου στην περίθαλψη στη Κοινότητα.

Στην Ελλάδα η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση ξεκίνησε περίπου το 1980 με τον κανονισμό 815.

Η Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση, είναι μια διαδικασία με την οποία παρέχονται οι δυνατότητες στα άτομα με ψυχικές διαταραχές και ψυχοκοινωνικά προβλήματα να επιτύχουν όσο το δυνατόν καλύτερο επίπεδο ανεξάρτητης λειτουργίας τους στη Κοινότητα.

Προς αυτή τη κατεύθυνση δραστηριοποιούνται όλοι οι εργαζόμενοι στη ψυχική υγεία. Ενα μεγάλο κομμάτι αυτών των δράσεων αφορά και την οικογένεια. (Διασύνδεση οικογένειας).

Συγκεκριμένα. Υποστηρίζεται η επικοινωνία των ενοίκων με τις οικογένειές τους (τηλεφωνικά - με επισκέψεις των συγγενών στη Δομή-επισκέψεις ενοίκων στους συγγενείς κ.λ.π.)

Η επικοινωνία των ενοίκων με τις οικογένειές τους, αφορά ένα σημαντικό μέρος της θεραπευτικής εργασίας και είναι χρήσιμη για τη πορεία του ασθενή.

Ψυχολογική υποστήριξη των οικογενειών των ασθενών.

Τις περισσότερες φορές, συνέχισε η κ. Υφαντή, οι οικογένειες κουβαλάνε ένα βαρύ φορτίο των ψυχικά ασθενών συγγενών τους. Είτε αυτό αφορά ψυχική κόπωση του ίδιου από την πολυετή φροντίδα τους, είτε από το "στίγμα" της ψυχικής νόσου.

* Εμπλοκή των οικογενειών ασθενών στην οργάνωση δράσεων ενημέρωσης - ευαισθητοποίησης, σε συνεργασία με την Κοινότητα - Τοπικούς φορείς.

* Εμπλοκή της οικογένειας στο θεραπευτικό πλαίσιο του ενοίκου. Ενημέρωση της οικογένειας για την ψυχική νόσο, συμπτώματα, χαρακτηριστικά, πρόληψη πρώιμων σημείων υποτροπής. Να γνωρίζουν ακριβώς τη συμβαίνει στον ασθενή. Η οικογένεια να βοηθάει το θεραπευτικό έργο. (Σωστή πληροφόρηση οικογένειας).

* Ενημέρωση της οικογένειας για τις υπηρεσίες της Κοινότητας και την χρήση αυτών. Τι δικαιούνται; Τι δικαιούνται οι ίδιοι που τον φροντίζουν; Σε ποιες υπηρεσίες θα απευθυνθούν; Επιτροπές αναπηρίας, δικαιολογητικά που απαιτούνται. Συναφείς υπηρεσίες από Δήμο π.χ. που μπορούν να τους στηρίξουν και να τους βοηθήσουν.

Σε μία πρόσφατη έρευνα, που αφορούσε τις πιο κοινές ανησυχίες των οικογενειών των ατόμων με ψυχικές διαταραχές παρουσιάζονται τα εξής ενδιαφέροντα αποτελέσματα.

* Ανησυχία για το αβέβαιο μέλλον του ατόμου που πάσχει από μία ψυχική διαταραχή.

* Ανησυχία για τυχόν αυτοκτονία και επιθετική συμπεριφορά.

* Ανησυχία για την περιορισμένη δραστηριότητα του ασθενή.

* Ανάγκη για ενημέρωση σχετικά με τη νόσο, τη θεραπεία και τις επιπτώσεις της.

* Πληροφόρηση για το αν η οικογένεια με τις πράξεις της ή με κάποια μορφή παραμέλησης, έχει προκαλέσει τη νόσο.

* Συμβουλές ειδικών (Επισκέπτριες Υγείας, Κοινωνικοί Λειτουργοί) για τα προνιακά επιδόματα.

* Επιδράσεις στην Ψυχική Υγεία των υπολοίπων μελών της οικογένειας.

Στα πλαίσια της Ψυχοεκπαίδευσης, ενισχύεται η συμμετοχή των ιδίων των ασθενών, να εμπλέκονται οι ίδιοι στη χρήση υπηρεσιών.

Η κ Υφαντή τελειώνοντας τόνισε, πως "η κατοικία ενός ατόμου δεν πρέπει να γίνεται το μέρος όπου θα κρύβεται, αλλά το μέρος όπου θα βιώνει την εμπειρία μια νέας αίσθησης "του ανήκει" και θα αποτελεί μέρος μιας διευρυμένης οικογένειας".

Χαρακτηριστικό της επιτυχίας του προγράμματος ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ήταν η συμμετοχή των εκπροσώπων οικογενειών, αλλά και οι πολλές ερωτήσεις που υπήρξαν στο τέλος του κάθε θέματος.

Τέλος, η Επιστημονικά Υπεύθυνη κ. Χαρά Τσανοσίδου, τόνισε την χρησιμότητα του προγράμματος και δήλωσε ότι από τη μεριά της ως επιστημονικά υπεύθυνη αλλά και από όλο το προσωπικό του Κέντρου Ημέρας "4 Εποχές" του ΨΝΠΟ, ότι θα ναι πάντα αρωγή και συμπαραστάτες σε κάθε πρόβλημα των συμπολιτών μας που αφορά την Ψυχική Υγεία και πρότεινε και έγινε δεκτό απ' όλους με μεγάλο ενθουσιασμό, να σχηματιστεί μία ομάδα μηνιαίων συναντήσεων οικογενειών με επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας.