Με την εικόνα του Ολύμπου από την Εθνική οδό και την Κατερίνη μικρή και ασχημάτιστη αρχίζει το νέο βιβλίο του ο Γιάννης Καζταρίδης , με τίτλο ΚΑΤΕΡΙΝΗ ο Τόπος- Οι Άνθρωποι, από τις εκδόσεις ΜΑΤΙ.

Όπως ο τίτλος αναφέρει το βιβλίο μιλάει για τους ανθρώπους που έζησαν στην πόλη μας, από το 1870 μέχρι το 1940.

Μιλώντας για το σχηματισμό των ελληνικών πόλεων ο συγγραφέας μας λέει:

«Ο σχηματισμός των ελληνικών πόλεων, που ήταν ανύπαρκτες την εποχή που δημιουργήθηκε το ελληνικό κράτος, προκύπτει από την αγροτική έξοδο: από τη συρροή των αγροτών στα αστικά κέντρα. Χωρικοί από διάφορες περιοχές της ελλαδικής υπαίθρου, από το 1830 που ιδρύθηκε το ελληνικό κράτος και μέχρι τις αρχές του 20ου αι., όλο και πολυπληθέστεροι, εγκαταλείπουν το χωριό και καταφεύγουν στις πόλεις. Οι οικογένειες χωρίζονται: τα γυναικόπαιδα παραμένουν στο χωριό, ενώ τα αρσενικά μέλη καταφεύγουν για εργασία στις πόλεις και επιστρέφουν μόνο το θέρος και την εποχή της σποράς. Για μια μεταβατική περίοδο που βαστάει κάποτε ολόκληρη γενιά, ο εργάτης στην πόλη ζει ακόμη με το ψωμοτύρι που του στέλνει το χωριό.

Η συγκρότηση των ελληνικών αστικών κέντρων υπήρξε γέννημα του 19ου αι. και πιο συγκεκριμένα της δεύτερης πεντηκονταετίας του, λέει ο συγγραφέας

Στην επισκοπή Κίτρους της Πιερίας κατά την περίοδο αυτή υπήρχαν 18 τσιφλίκια, 5 ιμλάκια, ένα μουσουλμανικό χωριό και δύο κωμοπόλεις, το Λιτόχωρο και ο Κολινδρός.

Η Κατερίνη κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας παρέμενε ένα μικρό άσημο χωριό, τσιφλίκι ενός Τούρκου αγά, αγνοημένο από την τουρκική διοίκηση και τους ανθρώπους. Κατά την προεπαναστατική περίοδο δεν ξεπερνούσε τις 300 οικίες. Χαρακτηριστικό ως προς αυτό είναι και η ονομασία της, Καλύβια Αικατερίνης. Αυτός ο μικρός αριθμός οικιών μειώνεται δραματικά στις 50! οικίες μέχρι το 1870. Μείωση που οφείλεται στα αποτυχημένα επαναστατικά κινήματα του 1822 και 1853-54 και τα ακολουθούντα, συνήθως σ` αυτές τις περιπτώσεις, σκληρά αντίποινα της οθωμανικής κρατικής διοίκησης, στη δράση των ληστοσυμμοριών που δρούσαν ανενόχλητα στη γύρω ορεινή περιοχή και σε άλλους ειδικότερους παράγοντες που θα αναλύσουμε παρακάτω. Από το 1870 μέχρι την περίοδο της απελευθέρωσης ο πληθυσμός αυξάνεται εντυπωσιακά. Από τους 300 κατοίκους εκτινάσσεται στις 8.000 !!!»

Το βιβλίο περιγράφει επιστημονικά τη μετεξέλιξη της πόλης κάνοντας χρήση πηγές που ο συγγραφέας - ερευνητής είχε στη διάθεσή του.

Εμείς θα μείνουμε σε κάτι που ίσως λίγοι στην Κατερίνη γνωρίζουν και το οποίο αποτέλεσε μια ευχάριστη έκπληξη. Τη ζωή των Εβραίων στην πόλη μας και την αντιμετώπισή τους κατά τη Γερμανική Κατοχή.

Τα στοιχεία παραχωρήθηκαν από την Ισραηλική Κοινότητα Θεσσαλονίκης και αναφέρονται στην τύχη των εβραίων της Κατερίνης «εν ταις ημέραις εκείνες»

.. Οι Εβραίοι της Κατερίνης, 33 τον αριθμό, υπήρξαν οι προνομιούχοι της μοίρας. Μόνον δύο απ΄ αυτούς ετυφεκίσθησαν στην Κατερίνη και ένας στη Θεσσαλονίκη. Οι τριάντα άλλοι εσώθησαν χάρις στις τοπικές ελληνικές αρχές.

Στις 29 Μαρτίου , ο Δρ Κόρετς αφού μάταια προσπάθησε να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς με τον διευθυντή της αστυνομίας του απέστειλε ένα τηλεγράφημα και του ζητούσε να συλλάβει όλους τους Εβραίους και να του στείλει την επόμενη στη Θεσαλονίκη. Μερικοί Εβραίοι εκλήθησαν αμέσως από τον αστυνομικόν διευθυντήν, τον κ. Παπαγεωργίου, που κρυφά, τους έδειξε το τηλεγράφημα, λέγοντάς τους, ότι θα καθυστερούσε για τρεις ώρες την απάντηση για να δώσει στα θύματα τον καιρό να δραπετεύσουν.

Ο καθείς μάζεψε με βιασύνη μερικά κουρέλια του και τρόφιμα. Σε δύο ώρες μέσα δεν υπήρχε κανένας Εβραίος στην Κατερίνη. Ο Γερμανός αξιωματικός Εβαλ, που κατ’ εξαίρεσιν, απεδείχθη ένας άνθρωπος με καρδιά, έκαμε πως δεν αντελήφθη την όλη κίνηση.

Οι φυγάδες κατέφυγαν στα γύρω χωριά και κυρίως στα Καλύβια Χαράδρας, όπου ο δήμαρχος Αθ. Βασιλειάδης, που σήμερα (1949) είναι βουλευτής στην Ελληνική Βουλή, τους βοήθησε να εγκατασταθούν σε καλά καταφύγια. Οι Εβραίες γυναίκες μεταμφιεσμένες σε χωρικές, φορώντας τσαρούχια, πήγαιναν και έκαμαν προμήθειες στην Κατερίνη, δύο φορές την εβδομάδα. Ολος ο κόσμος τις αναγνώριζε και όλος ο κόσμος τις βοηθούσε, ακόμη και μερικοί ορθόδοξοι που ήταν στην υπηρεσία της Γκεστάπο. Καμιά τους ποτέ δεν ενοχλήθηκε. Τους χορηγούσαν μάλιστα δωρεάν, τρόφιμα και φάρμακα. Γείτονες είχαν παραλάβει έπιπλα και διάφορα αντικείμενα την ώρα της δραπέτευσης και τα είχαν τοποθετήσει σε μέρη ασφαλή. Όλα τούτα τα αντικείμενα σώθηκαν και απεδόθησαν με περισσήν ευσυνειδησίαν στους κατόχους των, κατά την απελευθέρωση.

Τούτο είναι ένα υπέροχο παράδειγμα ανθρώπινης αλληλεγγύης, που ο γράφων έχει χρέος να αναφέρει και να εξυμνήσει..»

Μ. Μόλχο.

Για το θέμα δίνει και δεύτερη εκδοχή ο συγγραφέας αναφέροντας τα ονόματα των Κώστα Μπαμπανίκα και του Γεωργίου Πόδα, ως τους ανθρώπους που έσωσαν τους Εβραίους…



Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Το βράδυ της Παρασκευής, στην αίθουσα του βιβλιοπωλείου «ματι» δημιουργήθηκε το αδιαχώρητο. Ήταν μια πρώτη γνωριμία με το βιβλίο του Γιάννη Καζταρίδη. Το ενδιαφέρον στράφηκε στους πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης, αλλά και στις ιστορίες που αναφέρονται σε γνωστά πρόσωπα.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι εξαντλήθηκαν όλα τα βιβλία που τη στιγμή εκείνη βρισκόταν στην αίθουσα του βιβλιοπωλείου, τα οποία υπέγραψε ο συγγραφέας και ακόμα ότι υπήρξε εξαιρετικά περιποιητική η συμπεριφορά των ανθρώπων του βιβλιοπωλείου προς τους παριστάμενους.